Longior est epistola ad Hebraeos, quae tamen brevis dicitur, c. 13, 22.: haec autem, longa; quia de uno argumento, ipsius Pauli ma- nu, dere, in qua Galatae pridem debuerant esse confirmati: Et illa ad paracleticam, haec ad polemicam Theologiam comparata. Nullam antea longiorem dederat.
y. 42. G002) quotquot. — evngocwnioar) bona specie se com- mendare coram. conf. 2 Cor. 5, 42. — avuyxalsouy, cogunt) exem- plo suo, v. 43. et importunitate. Idem verbum, ¢. 2, 3.44. — po- vov, solum) Tales ergo ceteroqui volebant haberi pro Christianis. — — dvaixwvrar, persecutionem patiantur) a Judaeis, vel etiam a gen- tibus, vetustatem judaicam facilius jam ferentibus, quam novitatem fidei Christianae supernaturalem.
v.43. avrol, ipsi) Tantum abest, ut illorum intersit, a vobis legem observari. — ougxi, carne) si ea circumcisa sit.
v. 44. éuoi 62, mihi vero) Nolim istorum esse particeps. — fy yévorto xavyeoFat), Jos. 24, 16., mo-brt wn yévorto jury xaradeney Kugtov. — xavyéodat, gloriari) Specimen talis gloriationis, 2 Cor. 5, 45—19. Phil. 3, 8. seqq. — é» tr savo, in cruce) cui nil cum circumcisione carnis. Oxymoron: gloriari in eruce. — dv ou, per quam) crucem. Nam de cruce hic potissimum sermo est: et, si 70 d¢ ov etiam ad Christum referretur, tamen ratio sub qua esset crua. Per quod unumquodque est tale, illud magis est tale. — xOOMOS ESav- ewrar, mundus crucifixus est) Nil penes me valet mundus cum suis elementis. c. 4, 3. Gradatio a carne ad mundum. — “ayo TH xCO- ua, et ego mundo) Mundus a me abhorret. etiamsi vellem, tamen nullam posthac a mundo gratiam inire possem. Crux _haec mortem ineludit. Col. 2, 20.
v.45. ovré yoo meguromr] ve éclv ovre axgofusia) Sic vetustis- sima habet lectio: recentior ad c. 5, 6. conformata est. *) Non mo- do nil valet, sed etiam nil est et circumcisio et praeputium: est ve- ro nova creatura, et gloriatio in cruce Domini Jesu Christi. — xatvy xriovg) nova creatio, ex cruce Christi. Eph. 2, 15.8. Opposi- tum ad vetera, 2 Cor. 5, 47.
v.16. xavov, regula) Pertinet hoc praesertim ad doctores. — — sionvn, pax) sit, et erit. De pace conf. Eph. cap. cit. v. 44—47. — én’ wires, super illos) Antitheton ad praeputium. — nai éhé0S, et misericordia) Rom. 15,9. — ai ént tov éogund ré Geb, eb su- per Israélem Dei) Antitheton ad circumcisionem. Israél Dei sunt credentes ex circumcisione sive gente Judaica. [Phil. 3, 3-] Sensus apostoli quam minime judaicus pulcre arripuit locutionem ab idiotis- mo gentis abhorrentem. nam Hebraei non dicunt Israel Det, neque enim nomen proprium in statu constructo ponunt. ;
v.17. 1r& hound, de cetero) Formula abrumpendi. — xonsg, la- bores) Piis laboriosa est theologia polemica seria. v. 14. not. et cap. 4, 20. Vid. L. Osiandri Antisturmius alter, p. 87. 107. xomoe, anl- mi labor et solicitudo. Matth. 26,40. — murders TLAOE YET EY , nemo ea- hibeat) ’Amnoroula, severitas, apostolica. — éyw vag, ego enim)
*) Gnomoni respondet h. 1. Vers. germ.: quanwis lectionem breviorem ad minus firmas retulerit Ed. maj. Margo Ed. 2. per signum B congrut cum Gnom. et Vers, adem est ratio voc. icir, cur per cris recen- tiorem cedere debet ioyver, E. B.