;
pora sunt servi, ad portandum merces aut heros: animae hominum, servi, quatenus per se mercis loco habentur.
v.44. xai 7 6nwoe xth.) Hebraeo pp respondet apud LXX int. cnooa, Jer. 48, 32., et denotat fructus arborum. Ab iis, quae in ur- bem per mercatores importabantur, nunc venitur ad domesticas ejus delicias; quarum haee una species, 7 6nwoa, plurimi omnium ibi ha- bita, exprimitur. Subsequuntur autem duo genera: ra Avmage sunt reliqua in victu, penes ipsam deliciosa; ra dounga sunt in amictu et cultu, ad alios exsplendescentia. Opportunum ergo locum hic ha- bent haec verba, quae nonnulli post versum 23. collocanda suspicati sunt. Verum uti v.40. secunda persona adhibetur, eademque v. 22. tertiam excipit, ita hic quoque.
v.47. nag 0 ént comov nhewv) Non bene, ut arbitror, hanc lec- tionem in Apparatu posthabui.*) Optimis nititur monumentis, et denotat utique genus hominum diversum a gubernatoribus, quibus tamen adjungitur, et a nautis, et ab omnibus qui mari operantur. Itaque 6 én? romoy mAgwy is fuerit, qui uum in locum, emporium, regionem, identidem navem agit. Alii, nag 0 éni ray mholwy miewv. alii, mag ént ruv wdolwy o ouetdog. Illud ex festinatione, ut videtur; hoe ex paraphrasi germanae lectionis. — xal doos tyv Guhaocoay Zoyatovrat) éoyageoOau non solum est aliquid operando efficere, sed etiam, quod jam exstat, tractare. Sic LXX, éoyafeo9at yijv, magadsoov, aumehwva, modev, yovoloy xzrd.
v.48, tig ouola, quae similis) Una urbs in mundo incompara- bilis habita, Roma. Vid. Pauli Aringhi Lib. II. Rom. subterr. ¢. 4. Terrarum dea gentiumque Roma, Cui PAR est NIHIL et ni- hil secundum, dicitur Martiali: Athenaco, epitome orbis terrarum.
v.20. of &yvoe, sancti) Hi ponuntur ante apostolos et prophe- tas, vel tanquam genus ante speciem, vel tanquam ii, quorum aliqui ante apostolos et prophetas sint occisi.
**) vy. 22. usoexwv) nusicorum, id est, cantorum. hi enim sunt praecipue. Rw LXX wsoexol, Gen. 34, 27. Ez. 26, 13. — reyvirns, artifex) Nusquam magis, quam Romae, florent, cum musica, ars pin- gendi, sculpendi etc. ut docent Topographiae et Itineraria, v. gr. Keyssleri, Part. I. Ep. 49. ete.
v.24. év vrij, inea) Hoc quoque angelus loquitur: nec tamen dicit in te, sed in ea, (conf. Matth. 23, 37.) nempe in deceptrice gentium, jam ita demersa, ut extremas hujus allocutionis partes non audiat. — marvtwy roy gopayuevmy, omnium, gui mactati sunt) Omnia Romani imperii theatra, Christianorum caedibus insignita, do- eet Aringhus T. I. operis citati, f. 425. idemque f. 132., unam Ro- mam mactandis Christi ovibus GENERALE quasi MACEL- LUM constitutum fuisse ait. Multum saguinis effudit Roma pa- gana; non minus, pontificia. Ab A. 4518 ad 4548 plus 45 milliones protestantium, Inquisitionis opera, occidisse, sunt qui putent, ut me- moratur in Exeg.Germ.h. 1. Grandis hic numerus etiam duplicatur ab A. 1550 ad 4580 apud Hoe in Ap. 47. qu. 234. Neutrum verisi-
*) Praefertur itaque im margine Ed. 2. et in Vers. germ. E. B.
#*) v. 21. Ovrws, ita] Indicio est haec vocula, nondum hoc vaticinium impletum esse. V. g.