224 ORTUS ET PROGRESSES IDOLOLATRI^. [LIB. III.
Xcv <pa<ttv oi avdpiavrotfoiot, vuv zi yzvo/Azvog roiavr spydfyiro oTa qv «<£>' SJv TO'J- po,tt' £*;££, xaraygXaflYov av eJvar — " Si sane mine, 6 Hippia, Bias revi- viscat, risum apud vos tulerit; quemadmodum et horum temporum statuarii, de Da3dalo narrant, si nunc vivens talia proferat opera, qua- lia erant ilia, unde famam ac nomen adeptus est, deridiculum fore."
X. Magnum autem erat simulacra ad hominis figuram, manibus extensis, et pedibus distinctis, erigere; cum post columnas, stelas, saxa rudia, et pairvXia, soli, lunse, et astris dicata, vetustissima si mulacra ejusmodi fuisse videntur, qualia ex ^Egyptiorum monumen- tis exhibentur, manibus nullis, aut ad latera agglutinatis, pedibus junctis, vel potius signis in basi desinentibus. Inde Philostratus, lib. vi. cap. iii. de Vit. Apollon., aliquid peculiare status Memnonis adscribens, ait, A/0ou ds eivai ^Xavogm ffi>{A<Zt£qxtva,i ds ru tfods a/o-^w xara rr\v aya\uarotir()i'iav rqv liri Aa/^a'Xou. Qua3 verba sic reddit interpres, " Est autem ex nigro lapide fabricata statua ; atque utro- que pede solum attingens, juxta Da3dali artem statuariam." De qua interpretatione illud ovdsv vy/e$ usurpat Scaliger, Animad. Euseb. ad Num. 737; " pedes conjunctos habens," ipse reddit. Similiter verba Apollodori de Palladio interpretatur, THv ds rf ^yz^i r^/V^y, roT; ds voffi ffuft&Zqxos, tricubitale erat, " pedibus junctis/' alii; "pedi bus ita compositis, ut ambulare videretur." Ex vi vocis, aut hac in materia usu, nil certo colligi potest. Si vero statua Memnonis pedibus junctis, hoc est revera sine omni pedum figura; prout fac- tum cornmuniter fuisse inter ^Egyptios ostendunt signa, quas mu- mias vocant, fabricata fuisset, nibil in ea peculiare esset, aut ea ex parte memorabile. Deinde cum ejusmodi fuerit, quales lie} AaidaXy, non irpb Aa/5«Xou, factse fuerunt, videtur mihi Philostratus clare satis innuere, earn a ceteris simulacris ^Egyptiacis in eo distetisse, quod pedibus disjunctis, more DasdalaBO, esset fabricata.
XL Atque base ferme sunt, quae de origine Hellenismi et ayaX/^a- rovoitag apud veteres occurrunt. Hisce plura ejusdem generis addi possent, si omnia, et non qua3 satis sunt, referre, statutum esset. Qua3 nobis proxime ad veritatem accedere videntur, vel saltern veri- simili sunt simillima proximo in loco dicemus.
CAPUT X.
SETT DE ORTU ET PROGRESS!! IDOLOLATRI^!. — CAP. VIII.
Dii ex hominibus orti, Orientales omnes — Human! generis post diluvium instau- ratores — Agminum Babylonicorum duces — Graecia deorum officina — Eis oriens superi; occidens inferi — Orientalia dii«; occidentalia dsemonibus sacra — Idolorum in templis positura — Jupiter Capitolinus— Porphyrii testiraonium
CAP. X.] ORTUS ET PROGRESSUS IDOLOLATRLE. 225
— Rerum in oriente gestarum fama — Deorum acta — Nectar vinum Babylo- nicum — Primi idololatrarum dii, ipsi a vero Deo primi apostatae — Retenta post linguarum confusionem nominum veri Dei memoria aliqua — Ea idolis as- cripta— De pronunciatione nominis Tetragrammati — Sanchuniathonis fabulas
— 1^?.? '5 ^"l' '!««, '!«— *7^n, 'EXiXiZ/— TN_ 'Itfcv, 'It, tfy—Tto-i*, *£*«—
Jinn toa, Thoth, Theoth, 610;, Bau — a^s, "E^J — "ps, Earth, etc.
I. OMNES eos, qui primi in deorum numerum sunt relati, in ori ente vixisse, certis argumentis demonstrari potest. Ex ea orbis terrarum plaga, statim a confusione linguarum, tribuum et familia- rurn ductores, in omnes terrse partes deduxerunt colonias. Isti, tem- poris decursu evaserunt ^^L1 ^K, " viri fama celebres." Quaquaver- sum autem iter instituerunt, nulli dubium esse potest, novos greges, famam aliquam, licet tenuem et obscuram, magnorum etiam pro- genitorum, Noachi scilicet, Semi, Chami, aliorumque retinuisse. Hos tanquam generis sui auctores, illos tanquam felices peregrina- tionum suorum odqyovs memoria recolentes, cum jam essent in omnem superstitionem profusi, paulatim auctis, ut fieri solet, de statu ac ges- tis illorum traditionibus, supra communem sortem humani generis, nescio quid SeTov, eos habuisse, sibi finxerunt. Cum autem illos in terris, ac omnium frequentia vitam traduxisse, scirent, ut arbitraren- tur sequum esse senserunt, aut eos e ccelo descendisse ad facinora egregia inter homines elaboranda, aut rerum gestarum meritis, in ccelos quoquo modo post mortem relates.
II. Grasci prsecipui deorum fabricatores erant; usque adeo, ut Grascia non inepte patria et ofHcina deorum dici soleat, atque ea superstitio, quse in eorum cultu religiosa sita est, is est, de quo agimus, Hellenismus. Eis oriens superi erant; occidentem vero, et quidquid in Boreales mundi plagas vertebatur, vocabant inferos. Qui in eas orbis terrarum partes trajecerunt, ad inferos navigasse, vel quoquo modo permeasse, existimabant; non aliam ob rationem, quam quod deos omnes ex oriente accepissent Amnis Lethe in Gallsecia Hispanise est; Avernus in Italia; Cimmerii, Scythse ad pal- udem Mseotidem, postea Hunni dicti; atque alii quidam in ipsa Italia. Hinc in cultu religiose Sso/£ ra ai/aroX/xa, dat^offi ds ra dvrMa, —"partes orientales diis, da3monibus occiduse tribuebantur ;" teste Porphyrio de Antro Nympharum Ithacensi apud Homerum. Itaque quamvis, uti superius docuimus, antiqua templa soli dicata portas sacras australes habuerint, hisce idolis posita loca sacra ingressus semper habuere orientales, atque simulacra versus orientein spec- tantia, quae ingredientes coluerunt, respicientes occasum. Unicus excipiebatur Jupiter Capitolinus, qui ex antiquis temporibus, facie versus occidentem spectante positus, e consilio Haruspicum versus est erga orientem, consule Cicerone, se ipso teste in Oratione contra Catilinam ad Quirites. Hsec nos docet idem Porphyrius: *n$ av 6%tftov, inquit, ndvruv ruv hpuv ra fisv uyaXfAara xai -rug e/ffodovg tyjvruv
VOL. XVII. 15
ORTUS ET PROGRESSUS IDOLOLATRIJS. [LIB. III.
dvaroJ.ag rsrpa^/^svy.g' ruv dl stffiovruv tfpbg dvffiv a
— " Omnia ferme templa statuas ingressusque versus ortum habent; ingredientes autem occasum respiciunt, ubi vultu statuis obverso, consistentes, diis honorem cultumque tribuunt." EL super stition!, ut adversarentur, versus orientem templa ingredientes, non minore, se incurvare, et nescio quid, ado-rare, quibusdam veterum Christian or urn in more fuit.