det, quod alias sibi, omnium debitori, efficiendum esse duceret. — zo oe we, Deo meo) Hoc verbum, Deus meus, exprimit jidem, amorem, spem, atque adeo totam religionem veram. Ps. 444, 45.
Hab. 1,42. Deus meus est Deus, cui servio. v. seq. — Ove » per) Dei munera per Christum ad nos, nostrae gratiarum actiones per Christum ad Deum proficiscuntur. — 7 mises, fides) In ejusmodi
gratulationibus Paulus vel totum Christianismum describit, Col. 4, 3. seqq. vel partem aliquam, 4 Cor. 1,5. Itaque hoc loco fidem com- memorat, suo convenienter instituto. v. 12. 47. — xavayyedderac, annunciatur) Sermo concisus: fidem nacti estis; eam audio; etenim ubique praedicatur. Sic 4 Thess. 4, 8. ait fidem Thessalonicensium in omni loco celebrari. — év GAw 7 xooum, in toto mundo) Bo- nitas et Sapientia divina fidem stabilivit in urbibus primariis, Hie- rosolymis praesertim et Romae: unde in totum orbem dideretur.
v. 9. ua@orus, testis) Asseveratio pia, de re necessaria, et homi- nibus, remotis praesertim et ignotis, occulta. 2 Cor. 44, 54. — de- roevm, servio) ut apostolus, c. 45, 46. Testimonium Dei resonat in latria spirituali: et qui Deo servit, Deo quam plurimos servire vult et gaudet. 2 Tim. 4, 5. — uvelay vucdy, mentionem vestri) Expres- sam et explicatam ecclesiarum et animarum mentionem faciebat Paulus.
v.10. sig On wore) Particulae cumulatae declarant vim de- siderii.
v. 44. weradd, impertiar) coram, per praeconium evangelii, v. 45., sermones fructuosos, preces ete. Hoe propositum Paulus, epistola interim scripta non expletus, retinuit. ¢. 45,24. Multo ma- jus est bonum praesentiae, quam literarum, ubi illa obtingit. — ya@- Qvoua mvevmatexov, donum spirituale) Talibus donis abundabant Corinthii, qui Paulum praesentem habuerant: 4 Cor. 4, 7. 42, 4. 44, 4. nec non Galatae. Gal. 5, 5. Ac plane ecclesiae illae, quae apostolo-
rum praesentia gaudebant, praerogativas insignes in hoe genere ha-
buere, v. gr. ex apostolica manuum impositione. Act. 19, 2. 6. 8,17. 8. 2 Tim. 4,6. At Romani adhue certe multo inferiores in hac parte erant: quare etiam cap. 42, 6. 7. perbrevis est charismatum enume- ratio. Itaque subvenire illis cupit, wé corroborentur. namque per charismata confirmabatar testimonium Christi. 4 Cor. 4, 6. Petrus non magis, quam Paulus, antequam haec epistola scriberetur, Romam venerat, ut ex hoe loco et ex toto epistolae tenore noscitur. nam quod Paulus Romanis impertire cupit, Petrus impertiisset. Porro Baronius hane epistolam A. LVIII. scriptam censet: martyrium autem Petri fuit A. LX VII. Ergo, si Romae omnino fuit, Romae diu com- morari non potuit. — syovy9yvue, corroborari) Modeste’ loquitur. Dei est corroborare, cap. 46, 25. Organon tantummodo se esse, Paulus innuit.
v.42. réto dé ésv, hoe autem est) Explicat illud, videre vos, ete. Non ait, Hoc autem est, ut vos in formam ecelesiae redigam. Cautio erat, ne ecclesia Romana afferret perniciem, tamen postea ortam. — vuwy te xal gud, et vestram et meam) Non solum asso- ciat sibi Romanos, in quibus simul excitari cupit, sed eos etiam praeponit sibi. Alius longe stilus est apostolicus, atque curiae pa- palis Romanae. — ; .
v.43. 8 — ayvoetv, non — ignorare) Consueta Paulo formula, can-