4) Jesus est dux salutis. 2) Ut patiendo salutem pararet, necesse fuit. 3) Per passiones est consummatus. - 4) Cum ea consummatione conjuncta est gloria filiorum. 5) Filii sunt multi. 6) Totum hoe institutum valde decebat Deum, quamvis infide- litas pro dedecore habeat. 7) Decebat Deum, ut Jesus pateretur et filios salvaret. nam prop- ter eum sunt omnia. 8) Decebat Deum, ut Jesus consummaretur, et filii ad gloriam perducerentur. nam per eum sunt omnia. ; Ex his, quatuor momenta, totidem literis notata, servato textus ordine, ponimus
B Gloria filiorum: dux patiens: Cc : salus filiorum: consummatio ducis.
Haec momenta reducuntur ad Deum, propter quem et per quem omnia sunt, id est, cui tribuenda sunt omnium rerum initia et exi- tus. Ad initia rerum pertinet B et C. ad exitus rerum pertinet D
_et A. Enimvero eadem quatuor momenta per yeacuov in textu sunt transposita, ut a fine A pulcherrimo ordine progrediatur oratio ad media, quae in BCD continentur. — avrw) ewm, Deum Patrem: qui memoratur versu 9. et subauditur versu 5. — de ov, dv &, prop- ter quem, per quem) Subtili et eleganti discrimine Paulus praepo- sitiones cumulare solet. — woddes, multos) quam plurimos. unde éx- zanolu, coetus. v. 12. — vieg, filios) Stilo V. T. dicuntur masdla puert, coll. v. 43.-s. not. stilo N. T. viet filii, quorum status oppo- nitur servituti, v. 15.: ut apud Paulum, Rom. 8, 15. Gal. 4, 6. Ipse Jesus, Filius: is nos facit silos Dei, nos habet sobolem suam. t|°55° mavdia, soboles sunt Synonyma. conf. Ps. 22, 34. Es. 53, 40. — é¢ doka», in gloriam) Haec gloria in eo ipso consistit, quod sint filii, et tanquam filii tractentur. Rom. 8, 21. Expende Joh. 47, 10. 22. ac totam illam orationem: et confer v. 7. hujus capitis 2. Proximam in- ter se significationem habent. gloria et sanctitas , ductio in gloriam et sanctificatio, v.11. — 77g owrnolas avroy, salutis eorum) Hoe ipsum vocabulum praesupponit perniciem: ex qua ut educeremur, patiendum Christo fuit. Salutem excipit do&a gloria, stilo Pauli, 9 Tim. 2, 10. not. — réhevmoas, consummare) Hoe verbo continetur perductio ad finem molestiarum et ad metam gloriae plenam. c. 5, 9. Metaphora agonistica. Frequens enim in hae epistola, relecsodas, réletog, Tedevorng, réhelwors, tehecatns, de Christo et Christianis. Haec per passiones consummatio duo momenta mnuit: I) Gloriam Christi, quippe cui, consummato, omnia subordinantur. IL) Passiones
praegressas. De passionibus mox tractat expresse, Vv. 41—48. quan- quam eas etiam in praecedentibus attigit: tractationem de Gloria hoc ipso loco praemisit, ad acuendam hortationem suam, et ad praesanandum scandalum passionis et mortis. Uberiorem vero utriusque momenti considerationem intertexit insequenti tractationi de Sacerdotio, quae versu 47. proponitur. Ac de Passionibus quidem res aperta est: Glo- riam vero describit, dum opportunis locis memorat, Jesum esse con- summatum, esse in coelis, altiorem coelis factum, sedere ad dex-
? 406 HEBR, II, 10—12.
teram Dei, secundo conspectum iri, hostes ejus positum iri scabellum pedum ejus. hoc versu, et cap. 4, 44. 5, 9. 7, 26. 28. 8,4. 8. 9, 24. 28. 40, 12. 43. 12, 2.
v.44. yao, enim) Necessitudo summa, causa, cur decuerit, Je- sum non sine nobis consummari. — 0 aytatwy, sanctificans) Christus. ce. 43, 42. Sanctificans dicitur Christus propter totum illud benefi- cium, quod ipse per sese nos sanctos, i. e. divinos, facit. — of ayracouevot, qui sanctificantur) populus. c. 10,410.44. 29. Synonyma, sanctificare, ad DEUM adducere; sanctificari, ad DEUM adduci, appropinquare , accedere. Sanctificans est a Patre genitus et San- ctificator constitutus: qui sanctificantur, a DEO creati, et ad sancti- ficationem accipiendam constituti. conf. édmxey, dedit. v. 13. Haec origo fraternitatis et communionis cum sanguine et carne. — . # ivog, ex uno) eg unus ille est Abraham, uti Malach. 2, 15. Es. 54, 2. Ez. 33,24. Ex uno Adam, omnes homines: ex uno Abraham, omnes Abrahamidae. Toto hoc loco, ad Abrahamidas scribens, Pau- lus ad eos sermonem seorsum accommodat, v. 16.47. ¢. 13, 42. quemad- modum etiam Psalmo 22., qui hic citatur v. 42., sermo est de Israéle, v. 23. ss. de gentibus autem, v. 26—32. ac tota deinceps de sacerdo- tio deque sacrificiis tractatio praecipue ad Hebraeorum ecaptum con- gruit. Quocirca multum haec aliquando epistola ad Israelis salutem conferre poterit. Si wnus hic Deum innueret, angeli includendi es- sent, qui removentur versu 146. — mavreg, omnes) Constr. cum aycalouevoe qui sanctificantur. nam dicit, mavreg, omnes, utrosque dicturus, si sanctificantem to nmavreg omnes includeret — 8x énut- oyvverac) non erubescit, quum extra hane causam, (quod ex Abra- -hamo sunt, qui non ut peccator, ut salutis indigus, sed ut stirps communis, ut is qui promissionem acceperat, consideratur:) multa fuissent, cur eum puderet. nam minime sancti et valde sontes v. 44. s. fueramus. tamen non erubescit: imo propter sanctitatem illam et gloriam, in quam nos duxit, gloriosum sibi ducit. Tales filios resti- tutos habere, Deum decet: tales fratres non erubescit Christus. conf. non erubescit, c. 41, 16. not. — xadeiv) appellare, appellando de- clarare.