illi sperarunt ac non viderunt, deinceps exstiterunt et conspecta sunt, fidem confirmante eventu. — éguagrvejOnoay, testimonium nacti sunt) Praegnantissimum verbum. DEUS testimonium non modo de illis, sed partim etiam ad illos dedit: ili TESTIMONIUM SUS- CEPERE, ipsarum rerum instar. Conf. v. 4. 5. 39. Inde illi quo- que sunt testes facti, ut ipsi ad alios, et alii de illis testarenfur, cap. 42, 1. — of mosoBuregor) seniores, qui et olim et diu vixerunt. Non dicit of aeyatou veteres, sed of mosoBuvregou seniores, quasi per prosopopoeiam, quod adhue vigente testimonio fungantur tan- quam praesentes. conf. c.42,4. Est hoc egregium quoddam V. T. summarium, quo apostolus, insigni gradatione, veterum studia, labo- res, peregrinationes, exspectationes, tentationes, martyria complecti- tur, docetque, quomodo sub historiarum involucro suecum doctrinae interdum breviter indigitatum, copiose quaerere debeamus. Priores eorum habuere exercitium patientiae potissimum in longa aetate; posteriores in afflictione acriore.
vy. 3. migee, fide) Aliquatenus quidem etiam citra fidem, Rom. 4, 20., sed fide multo magis, quae habetur v. gr. capiti 1. Gene- seos. — vodmev, intelligumus) Intellexerunt etiam Seniores, quorum mentio idcirco praemittitur versu 2. Intellexit etiam Adam, post omnia cetera creatus, quae non fieri vidit, sed facta ecredidit. Sed de hujus fide Moses plenum mysterii silentium tenet. Et Mosen sequitur apostolus, praeterquam quod haec ante Abelis sacrificium commemorans fidem protoplastorum agnoscit. Adamus non conside- ratur, nisi ceu stirps miscriae nostrae; abstrahendo a ceteris, quae de eo dici poterant. — zxarnoriodar, confecta esse) Katagriomos, coagmentatio, consolidatio totius mundi, includit Creationem singula- rum partium, Providentiamque continuam, per omnes aetates; mira- bili harmonia. — reg atwvag) secula, aeva. Grandis pluralis, quo innuitur. coeli, terraeque et omnium quae in eis sunt, invisibilium et visibilium, decursus ad metam, et status deinceps (post decursum ad metam) perpetuus: quaecunque tandem sit, quae metam comita- tur, mutatio. Atque ut creatio fundamentum et specimen est omnis oeconomiae divinae: sic fides creationis, est fundamentum et speci- men omnis fidei. — 6yuare, verbo) jussu, potentia, sine materia aut instrumento. Congruit, quod mox sequitur. — e/g ro) usque eo ut. Conf. eg ro, 2 Cor. 7, 3. Multa of afdveg, aeva, complectuntur, quae non cernuntur; quodque illa verbo DEI producta esse, non nisi fide intelligimus, minus mirere: sed adeo horum, quae cernun- tur, ereationem fide intelligimus una optime; id quod multo magis admirandam ostendit fidei vim. Hoe commate amplificatur ro xa- ryotlodae confecta esse. — ur éx pacvousvay ta Bhencusva yeyO- vévac) Apprime obseryanda verborum differentia. qalvouat, appa- reo, incipio cerni, notione inchoativa: PAgouae, cernor, ante oculos versor. ra Phenousva, quae cernuntur, sunt hodieque lux, coelum, terra, astra ete. eadem autem tum, quum é& 8% Ovtwy ex non enti- bus fiebant, 2 Mace. 7, 28., ex exoriri jubebantur, erant macvoueva, apparentia. Atque ita quidem dici posset, é% qavvouevmy ta BAe momeva yeyovevar, scil. secundum se: id est, ea, quae hodienum cer- nuntur, initio fuisse apparentia; non fuisse ab aeterno, sed aliquan- do apparere et conspicua esse coepisse, cam antea non essent. conf. éx, ex, Rom. 6, 43. Sed respectu nostri apostolus, a7, non, prae-