1 Cpus Galeni, medici ccleberrimi, dc Mcthodo Mcdendi. auctor noster respicit. — ED.
28 DE THEOLOGIA IN GENERE. [LIB. I.
tatis omnis fonte manantem, seu pigmentis fucatam adventitiis, seu scoriis mistam, ab ipsis ecclesiarum primordiis adulteratam fuisse, vetus est querela. Ad eundem scopulum adbaesisse insecuta secula, prsesertim postquam more hominum evenerit, ut illud rectum vide- retur quod pluribus arriserit, donee ita in immensum error excreverit, ut in ipsa Christiana religione, Christianam religionem frustra pene qucereres, notius est quam ut probationibus egeat. Imb vel ex verborum a veteribus usitatorum imperitia, vel ea in alienos usus et sensus detorquente audacia, confusio ilia et incertitude, quse in om nibus pene scientiis videre est fluxisse videtur.
II. Porro : vocabulorum quorum usus, ex infinita pene Scriptorum congerie emergens, locum aliquem celebrem in religione nostra oc- cupaverit, quse /fyrwg in sacra Scripttira non leguntur, duo sunt genera; primum eorum quse ad importunas hsereticorum avrti.oyiag convincendas expressit necessitas ; eorum, quse sub veritatis illustran- dse, seu axpiZtorepuf docendae prsetextu, vel invenerunt, vel ab aliis inventa in usum, suopte ingenio freti, adliibuerunt viri eruditione aliqua insignes, alterum. Prout autem, qui ilia ab aris focisque eccle- siasticis exterminanda vellent, nisi qui cum ipsa veritate simultates exercent, invenies forte oppido paucos; ita de hisce retinendis im portune vitilitigare, nihil aliud est quam inveteratis prsejudiciis, et studio partium, seternis litibus litare.
III. Theologicv)&i(]tt.e theologorum Sw^aroXoy/aKpertinaciterquidam oppugnant; neque de ea, cum utrumque nomen sit ethnicorum homi num Mpiipa, neque ulla vox sit in sacra Scriptura iffofova/totiffa, acriter digladiari placet. Uti enim omne nomen honestum, imo magnificuni, rei cujus nomen habetur prsejudicio erit, ubi plus momenti habet quam res ipsa: ita cum non nisi adhibitis multis ratiocinationibus, nomina aliqua vindicari possirit, non in rninore discrimine res ipsas esse positasjudicabunt impend: prsesertim ubi adest a^srpia avdoXxqc. Praaterea, cum eousque apud eos, quos penes olim fuit, atque etiam- num est jus et norma loquendi, mos invaluerit, ut per vocabula ista quasi ars aliqua designaretur, atque certum genus hominum ea in- structorum, a quo utroque abhorret simplicitatis evangelicaa myste- rium, neque respectu ortus, neque usus ad id exprimendum de quo queritur, satis accommoda videri possint. Verum cum in omni ffvfyrqffti, TO afj;<piff£7)rovj&£vov nomen fdiquod habere oportet: age, abrasis unguibus atque pilis, illo content! simus quod invexit, ex plurimorum assensu, usus : nihilominus liberrimi in rei ipsius natures indagatione, quam exponendam suscepimus, futuri. De ejus autem apud alios per nomina notatione, pauca prsemittere licet.
IV. Theologiam varie indigitant Judasi ; n\l^n n»3H, " Sapientia divina," Buxtorf. Lex. Tal, p. 752; n^Tinn nyTn, "Scientia legalis," idem ibid, et p. 984; et m^n TiD^n, "Studiuin legis." Theologum,
*N, " Viruui divinum," vocant. Theologiam autem in duas partes
CAP. I.] DE THEOLOGIA IN GENERE. 29
dispescit apud eos theologorum doctissimus Maimonides, prsefat. 2, ad More Nebuchim, et praefat. ad tertiam partem ejusdem operis. Est enim vel DWQ rTOD, opus creationis, seu theologia naturalis, vel n:D"iD iTOD, opus currus, seu mystica; nomine ex Ezech. i. de- sumpto; illam vulgo, hanc paucis exponendam esse docet. CaBte- rum in Veteri Testamento verbum nullum est quod per theologiam reddi potest, aliudve vocabulum ei dvdXoyov. Communiter apud script-ores Graacos, est qui de Deo disserit ; unde o/ ^£0X070', "Theologi Delphici," apud Plutarch um, irspl ruv iT
©soXo/oi^sva sunt " de Deo disputata." Librorum ©soXo- Asclepiadis Mendetis meminit, in Augusto, Suetonius; qui- bus foedum atheismum, et ^Egyptiorum in Mendete urbe cum hirco quern coluerunt uQef&trov pifyv in lucem produxit, et defendit hominis monstrum. Nichomachtls Gerasinus etiam libros duos &f>td/j,qTtxZ>v SeoXoyovfAsvuv scripsitj epyov Koppu TTJZ s-Triypatpqg disppifausvov, inquit Pho- tius, Bib. Cod. clxxxvii., ineptum scilicet. ©soXo/ya vero ex usu Graecas linguae potius " Sermonem de Deo/' quam Sermonem Dei sigiiificat ; atque ita vocabulum illud exponit Augustinus, de Civit. Dei, lib. viii. cap. i. : " Senno est/' inquit, "seu ratio de Deo/' Sed neque desunt al- terius significations exempla. Qsovpoxiov est " oraculum Dei/' seu quod Deus enuntiat: et ^sotr^ag/a " significatio, quam Deus exhibet." Ye- tustissimi Gra3cia3 scriptores, qui de diis et deorum cultu agebant, primi appellati sunt 'SeoXoyoi, et scientia eorum ^soXoy/a. Lactan. de Ira Dei, cap. ii., isti poetas fuere; atque ii proinde communiter eo nomine insigniti. Aristoteles, Metaph. iii. ; Clem. Alexand., Strom, iii. ; Isidor. lib. v. ; Pherecydes Syrus primus inter gentes, oratione fusa, "theologica" tractasse fertur. 2u(aCoX/x^s/ autem et crypticam seu a/wy^aar/x?}!/, qua posteausi sunt Pythagorasi, illius hominis doctrinam fuisse affirmant. Ipse primarius Pythagoraa prasceptor, et "tlieologus" dictus est. Ejusmodi ^soXoy/xa scripsisse Heracliturn testantur Dio genes et Hesychius Illustrius ; unde oxoreivos appellatur. Vixit autem Pherecydes iste a3tate Cyri; usque adeo in omni scientia in fantes Graaci fuere, si ad Orientales conferantur. Id Solorii a sacer- dote Saitico exprobratum. ^H, SoXwv, 2o'Xwv; inquit, "EXX^^j dsj -Tralfiss SGTS, ysptov 8t "EXX^v ou/i s0Tiv. ' A'/.ovoug ovv} KU$ 71 TOUTO Xs^s/j, sffri (g/Vg?v) rag -^u^dg vdvrig' M&tfAidv ydp sv avraTg 'twere di' d
TaXaidv 6o^av} ovde f^dO^a fflwu croX/oi/ ovdiv' — " '0 Solon, Solon, ait, Gra3ci semper pueri estis; senex Grsecoium est nullus/ Causam autem cur hoc diceret sciscitanti Soloni senem ilium respondisse aie- bat ipse, ' Juvenes estis animis omnes: nullam enim ex antiqua audi- tione veterum sententiam in istis habetis, neque disciplinam vetus- tate canam ullam/" Plato in Phsedon. Nam theologiam quidem lorige ante Cyri tempora spleudorem obtinuisse, imo ax/x^i/ excessisse notum est. Vid. Plin. Nat. Hist. lib. vii. cap. i., " quas quis in vita in- venerit." TOUTOV pqa} ©goVo/Affoj Kpurov KSft fvffsug %a,i
SO DE THEOLOGIA IN GENERE. [LIB. I.