XVII. Deinde miracula, quce in sua ecclesia fieri, alibi non item, contendit, recenset. Neque ullibi magnificentius se gerunt scrip- tores nonnulli pontificii, quam cum ad miracula deventum est. Virum hie, si se ullibi ostendit Valerianus magnus in Capucinorum fratrum miraculis recensendis ; consulat eum lector, cui Aurea Le- genda Jacobi a Voragine satis non facit; atque in miraculorum istorum historiam Yalerianam, animadversiones viri doctissimi Jo- hannis Comenii. Si quis prcestigiis, nugis, figmentis, mendaciis, vanis, inutilibus, portentosis, diabolicis, ridiculis et blasphemis de- lectetur, ad eat legendas, vitarum sanctorum scriptores, monacho- rum archiva, sanctorum papalium canonizationes, annalium etiam ecclesiasticorum post quartum seculum consarcinatores, atque, quid- quid uspiam id generis corradi aut fingi possit, ei affatim suppedi- tabunt. Unum tantum de mille, quo de reliquis judicari possit, hie repetendum duxi ; memoriaB autem traditur in libro conformitatum. Cum Franciscus, inquit auctor, " aliquando concionaretur, et asinus in populo tumultuabatur, Franciscus ei dixit, Frater, asine, esto tran- quillus donee concicnem absolvero. Confestim asinus dicto audiens.
128 DE THEOLOGIZE NATUBALIS [LIB. I.
se intra Francisci pedes composito gestu reponit." Mimm, si in toto mundo asinus supersit, qui illico se in ejus ecclesiag potestatem dedere nolit, in qua tota haec, miracula perpetrandi, efficacia locum obtinet.
XVIII. Interea autem ; ut vera miracula, immediate, Dei poten- tia ad confirmandam veritatem coelestem edita, qualia fuere ilia Domini nostri Jesu Christi, atque apostolorum, magoam vim et effi- caciam habuisse, ad excitandos hominum animos, ut ipsi veritati auscultarent, atque ei crederent, omnes norunt ; ita certissimum est, portenta diabolica, atque miranda, quorum causae investigari non possunt, et figmenta pro veris miraculis venditata et credita, valid- issima esse, ad vulgus credulitate superstitiosa illaqueandum, atque ad dogmata pertinaci reverentia amplectendum, quae per ilia confir- mari videntur. Atqui istiusmodi miracula inter ethnicos frequent- issima fuere. Nemo pene est inter historicos probatiores Graecos, aut Latinos, qui eorum plurima scriptis non tradiderit. Nota sunt quae de Pythagora Porphyrius, de Apollonio Philostratus scripsere; usque adeo, ut Tyaneum istum magum, ipsi Christo in miraculorum claritudine conferendum, impie contenderit Hierocles; cujus scele- ratam audaciam libro singulari retundit Eusebius. Sed hoc quidem mhil ad pontificios, quibus solenne est jurare, hunc aut ilium fratrem plura miracula edidisse, quam ipse Christus atque omnes apostoli. Innumera sunt hujus generis miranda, quse Diodorus, Livius, Poly- bius, Plutarchus, Cicero, Plinius, Suetonius, Tacitus, Caesar, Pausa- nias, Dionysius Halicar. sparsim recensent. Eorum aliquot collegit Valerius Maximus, lib. i. cap. vi.; singularibus insistere, iisve cum miraculis pontificiorum conferendis, nolo. De Delphici templi a Gallorum sacrilegio liberatione, historiam decantatissimam innuisse sufficiat. Inter alios refert Pausanias in Phocicis. Satanam thro- num suum inter homines, prascipuum apud Delphos, per aliquot secula posuisse, omnes norunt. Nullibi terrarum se pro Deo hujus muudi impudentius venditavit. Templum Apollinis in iis exstructum, omnium pene gentiumpopulorumqueanathematislocupletatum, Galli, duce Brenno, in Graeciam irrumpentes, spoliare aggressi sunt. Cum autem superatis Thermopylis, recta Delphos Brennus contendisset, oppidani metu perculsi ad oraculum confugerunt; illos statim bono animo esse, iiihilque formidare jussit Deus: 3>uX«£g/t/ ds avrbg z<xriy- ysft.&ro ra eavrov' — " Se sua defensurum pollicitus;" illico omnia pro- digiorum plena. ToTg ftapZdpotg farttiipam ra SK roD %sou rayjj rs xal wf /'<?/££ v <pavs?urara' — " Prodigia repentina et omnium quae unquam audiverimus, evidentissima, in barbaros divinitus exstitere." "H rs yap ofqv sftzfytv ruv FaXarwv ffrparsia fiiaiug xai str} vXtfarov sasisro — " Primum terra, quantum ejus Gallorum acies occupa- verat ingenti motu per totum ferme diem contremuit." Deinde, Rpovrai re xai xipavvot Guvs^sTg syivovro, nai o/ [A\v e^s-TrX^rrov rt rovg KsX-
)AP. IX.] COKRUPTIONE ET AMISSIONE. 129
ovg xat dzyssfftiat rote, wo7 ra KapayysXXofASva sxuiXvov — " Tonitma et ful-
niina non solum Gallos exterruerunt, sed ad exaudienda, quae da-
>antur a ducibus signa, hebetate sensu attonitos reddiderunt." T«
uv qpwuv rrtvixavra fftpiffiv sfyavri (pdfffAura, o 'Yftepo-fcog xai Aaodoxog rs} xal
Hvppog- — " Visas praeterea in eos consurgere heroum species, Hype-
ocbus, Laodocus, et Pyrrhus," aliique. Toiovroig pev c/ (3dp£apoi vapa
riv Ji/Aspav qnttyftCHft rz xa} ixqrkjjfcsffi <fvv£i%ovro. Ta ds ry vvxri
fftpag s/tsXX&v aXyuvonpa sKiXTj-^affQar — " Atque hujusmodi qui- em per totum diem terroribus et cladibus perculsi Galli fuere.
autem funestioribus casibus territi et percussi/' Id quomodo actum sequentia decent. 'P/yog rs yap, inquit, h^uplv xai vipsrbg vjv [*,(& rrZ piyzi. Tlzrpai rs aKoXtfftidvovffai rov TLapvaffffov /Asydhai, xa/
pfa'yvbfA&iHM GKOVOV rove, (SapSapovg £/%</!/ xai avrofg ov xatf sva tic, aXXa xura rpidxovra, y.ai 'in tfXsioffiv, ojg sxaffroi zv r& aura;
n Kut avot,-~aut/j,zvoi rvyjDitv, aQpooig v\ avoXsia eyivsro vwb rr^g i^Co- r,g ruv xw^vuv — " Ea nocte acerrimum frigus cum nive eos vehe- tnenter afflixit. Saxa prseterea ingentia et mentis erepidines e Par- asso sponte avulsse, in barbaros, quasi signum propositum corrue- *unt. Neque singuli aut bini opprimebantur, sed triceni et eo plures, ti forte simul, aut in prassidio constitissent aut una quiescerent, ab ngruentibus rupibus collidebantur." In hunc modum autem territi, racti, dissipati, ad unum omnes internecione deleti sunt. Ita Deo lacuit sceleratam bumani generis impietatem, atque a sui cogni- lone et cultu defectionem ulcisci. Quoniam enim iis visum non uit, Deum in notitia retinere, tradidit eos Deus in potestatem prin- ipis tenebrarum, eique permisit, ut ad majorem obdurationem, i/Aovfag arcis defensione, tot tantaque prodigiosa miracula deret. Ad eundem modum cum antichristi sectatoribus se acturum raedixit, atque egit. Propterea enim quod amorem veritatis non eceperunt, ut salvi fierent, " misit iis Deus efficaciam erroris, ut jrederent mendacio, atque ei deludendos tradidit, cujus adventus est x ilia vi efficaci Satanaa, cum omni potentia, et signis, et prodigiis nendacibus;" prout nos docet apostolus, 2 ad Thess. ii. 9, 11. Hoc ;amen interest inter utriusque efficacioe gradus, quod antichristus 3apalis, nunquam usquam adhuc tot miracula et prodigia perpetravit, uot quantaque in idololatrise etbnicse patrocinium edidit Satanas. Juamvis enim hujusmodi portentorum prodigiorumque myiiades dversus unicum sacras Scripturae testimonium, ne flocci quidem sint aciendae, tamen, si quae talia in sacrorum pontificiorum defensione inquam usquam accidissent, quae qualiaque apud Delphos exstitere, acile conjici potest, quam avide in rem suam ilia arriperent papicolao, uaque insolenti gloriatione se ubivis efferrent. Hoc ideo etiam, cilicet miraculorum, freti praejudicio, se ab errorum tenebris divelli acile non patiebantur. Quid enim? an deos potentes, propitios, mesentes, — quibus se, cultumque suum, curae, cordi fuisse, tarn illus- VOL. XVII. .9