CAPUT VI.
Theologia donorum spiritualium o-y^Ao*oj — Dona extraordinaria vel ordinaria— Ordinaria ministerio peculiaria vel communia — Donorum omnium largitor Christus, Ps. Ixviii. 19; Actor, ii. 33; Eph. iv. 8 — ^i^ et accipere et dare significat — Christus donorum spiritualium auctor per Spiritum, Job. vii. 39 ; Actor, xix. 2 ; Job. xvi. 14 ; 1 Cor. xii. 11 — Theologia donum spirituale esse probatur, Matt. xiii. 11 ; Jac. i. 5, 17 ; 1 Job. v. 20 ; 1 Cor. xii. 8 ; 1 Cor. i. 5 ; Rom. vi. 17; Eph. i. 17-20 — ~K»ptffft,»Tav spiritualium natura et incre- mentum — Theologise evangelicse fundamentum, lumen salutare — Ejus per dona superaddita progressus — Theologise natura specialis — Ea docenda nobis, quse docet S. S. — Theologise Trohvuvvplct,; ejus opposita — Definitio — Sapientia est, Deut. iv. 6; 1 Cor. ii. 7; 2 Tim. iii. 15; Dan. xii. 3: Ps.xix. 8, 9 ; Deut. iv. 6; Ps. cxix. 98, 99; Prov. viii., ix.; Col. i. 9, iii. 16 — Ejus modi communicandi — Objectum immediatum — Effectum primarium — Mentem Christo reddit conformem, aliud^Scientia voluntatis Dei in S. S. revelatse — Ea scientia qualis — Novus intellectus — Pietatis praxis, Job. xxviii. 12-23, vel Job. vii. 17, viii. 31, 32 ; Col. i. 9, 10 ; 2 Pet. i. 8, 9— Dissertations totius divct.xtq)a.- ^.otiaaris — Coronis.
I. SUBJECTUM theologia3 evangelicse, mentem hominis per Spiritum Sanctum renatam esse, definimus. Ipsam jam adeamus theologiam. Ea autem ^dpiff/j^a est orv&vpar/xov, seu potius donorum spiritua lium c^TXoxjj. Cum autem dona ista spiritualia vel extraordinaria sint vel ordinaria, de hisce solum agendum. Atque ilia quid em dvvd- fjw$ seu potential quaedam spirituales mentis sunt, a Spiritu Sancto ei inditse, quibus ad rerum spiritualium perceptionem et comprehen- sionem atque in usus et fines spirituales applicationem habilis et idonea redditur. Eorum vero donorum, quorum in scripturis sacris inentio facta est, ob varies respectus variosque usus, varia est distribu- tio. Illam, cum ad scopum nostrum non directe pertineat, missam hie faciamus. Id tantum annotasse sufficiat, illorum quaBdam modo speciali officium ministerii evangelici (cujus fundamentum sunt, Eph. iv. 8, 1 1 ; 1 Cor. xii. 7) spectare, alia omnibus fidelibus, cuique pro gradu et mensura sua, communia esse. Potestas dona hsec confe- rendi exaltationis Domini nostri Jesu Christi ad dextram Patris fructus est et comes; hsereditatis ipsius regalis pars eminentissima. Ita psaltes: Ps. Ixviii. 19, " Ascendisti in altitudinem, captivitatem captivam duxisti: D!K|L rtofitt F)nj?£," — "accepisti dona in homine." Quern locum interpretatur Petrus, Actor, ii. 33, Ty di^ia ovv 1 •/£, rqv re sirayyzXiav TO\J ay'iou Tl\?fbflt,aro{ XaCwv napa rov
rouro o vvv i)[Lt7$ fiXsirerz %ai a/tovsre. ToDro erat dona ilia lingua- rum et prophetias, quorum visu et auditu attoniti fuere Judasi. Non quidem donorum ipsorum a Christo acceptorum meminit expresse, sed Spiritus promissi, qui ea in omnibus immediate operatur. Paulus verba repetit, Eph. iv. 8, 'AcaCag ei$ v-^og fxjuaXurtvffsv atyy xa/ UUM do/tara rc?$ av0pwvoi$. Eecedit autem ab usitatissima vocis
CAP. VI.] DE THEOLOGIA EVANGELICA. 439
n&J sigmficatione, ut rem ipsam planius exponat. Miror, locum hunc in antiqua versione Grseca, quae LXX. senioribus ascribitur, prseteriisse eos, qui id sibi negotii dari putabant, ut testimonia ex Veteri Testamento in Novo citata, eis verbis, quibus usi sunt scrip- tores §s6irvev<froi in earn insererent; adhuc enim legitur dopara g'XaSg, non idaxe Mpara, ut apud apostolum. Cseterum ng? aliquoties dare significat, saltern accipere cum animo et' proposito dandi: Hos. xiv. 3, 2iLrnp_l:; — "Accipe bonum;" hoc est, "Da nobis gratiam;" vel ut nostrates sensum reddunt, " Receive us graciously ; " hoc est, " Gratiam et favorem nobis largitor." Exod. xxv. 2, " Loquere ad filios Israel nijnn "innj^. ,"— " ut accipiant mihi oblationem," hoc est, " dent/' Inde " verbum accipiendi dare significat ciim accipiunt aliunde, ut dent/' inquiunt Hebrseorum magistri. Sensum ideo verborum accu rate retulit Paulus, adeoque verba ipsa transtulit. Christus spiri- tualia omnia dona a Patre accepit, ut hominibus daret; Christus ideo donorum omnium spiritualium auctor. Collationis autem hujus Spiritus auctoritate post ascensionem conspicue est instructus. Inde illud evangelists) : Ou^w %v Hvsv^a dyiov, on 6 'Iqaovg ovdstfu I5o|jatf07j, Joh. vii. 39; — " Nondum erat Spiritus Sanctus, quia Jesus riondum erat glorificatus ;" hoc est, nondum eo modo, de quo loquitur, datus et effusus. Atque hsec erat discipulorum Johannis ignorantia, me- morata Act. xix. 2: 'AXX', inquiunt, ovds el Hvtvpa, ayiov sartv, ^mlca^v. Eductos in ecclesise Judaica3 sinu, baptismo Johannes initiates, igno- rasse, an Spiritus Sanctus revera esset, necne, noli suspicari ; Spiritum cognoverunt, tantiim de donis ejus extraordinariis nihil quidquam audiverant. Dona autem hsec ordinaria Christ! nomine et loco, Joh. xvi. 14, cui vicariam, ut loquitur Tertullianus, operam navat, quibusvis liberrime distribuit xaQ&s (SovXerat Spiritus Sanctus, 1 Cor. xii. 11. 'Export/; ds didorai q <f>avtfU(fif rov Hvsv^aTQ^ <fffb$ rb ver. 7.
II. Donorum horum, uti diximus, theologia qusedam est in qua, ut in justitia virtutes, omnia insunt: Matt. xiii. 11, VT^ft dsdo- rai yvumi TO, /AUffrypicx, rfa (3affi\£ia$ ruv ovpavuv hoc est, vobis datur theologos esse -evangelicos. Jac. i. 5, E/ ds ns V/LUV Xs/Vsra/ tfop/a?, a/Vg/rw napa rov didovrog Qsov. Earn sapientiam theologiam esse ostendimus, et adhuc probabimus. De qua iterum, ver. 17, Ilacra doffig uyadq, xat tfav dupi>}{j,a rsXstov avadsv sdr/, xaraSafvov avb rou Tlctrpbg ruv (puiTM. 1 Joh. V. 20, Oidapey, on 6 T<b$ rov Qsov yxsi, Ka.i fcduxsv jj/^/v didvoiav, 'iva yivu<fxoj/j,ev rbv aXqOtvov. " Scire autem ilium verum," theologia est, aut fateor, me penitus ignorare, quid sit : 1 Cor. xii. 8, TH/ ftsv dia roD HvevftxTog didorai Xo'yo? tro^/as* 1 Cor. i. 5; Rom. vi. 17. Totam rem ante oculos point apostolus, ad Eph. i. 1 7-20. " Deum," inquit, "precor,"Ii/a dyq vpTv nvsu/xa <rop/ag xa/ dcroxaXu^e auroD' irttpunff/Aevovg rovg otpdatyLOUf Trtg diavoius vpuv, etf rb ttdsvcti rig fffnv n gXcr/g r^g xX/jtfgwg airoD. xa/ r/g 6 fl-Xcuros rij$