v. 4. 4a yévocro) Solus Paulus, ad Romanos duntaxat et Gala- tas, hac formula utitur. — yevéoOw, fiat) in judicio. — 6 Os0g adn- Ong, Deus verus) vid. Ps. 446, 42., ubi retributio Dei fidelissima op- ponitur perfidiae humanae. Hoc, et mendax, respicitur mox ver- su 7. — mag avOownog, omnis homo) ne Davide quidem excepto. Ps. 116,441. LXX, weg w«vPowmog wevsng. Hine David 4 Sam. 24, 40. dicit, verba hominis, i. e. mendacium. — onwg — xoivecdai oe) Sic LXX, Ps. 54, 6. Etiam illa sunt prophetica, quae David in agone poe- nitentiali oravit.— oy) si usu veniat, si homo ausit experiri. — de- xarwdng —- YLXNONS, Justificeris — vincas) fidei et veritatis nomine. Humanus judex judicat ita, ut tantummodo sontis culpa pensetur, nec de sua ipsius ceteroqui justitia agit: sed Deus judicat ita, ut non magis injustitia hominum, quam ipsius justitia demonstretur. vexav dicitur plerunque de victoria post aleam belli aut sponsionis aut lu- di; h. 1. de judiciali victoria, quae non potest non ad Deum perve- nire. — gv voig Aoyoug o#) Hebr. S433 quo uno loco 944 in Kal, extra participium, occurrit. i. e. guuwm logui instituis, et- homini te insimulanti judicialiter respondere, hominemve peragere. [In ge- nere agnoscunt quidem homines, DEUM esse justum: at ubi de casibus specialibus agitur, tum suam ipsi caussam tuert amant.
ROM. mm, 4— 8: 24
V.g.J— é rH xoivecdai as) Hebr. funws. Simul Deus et xoivee et xolverav. Koiverov, media significatione, qualem habere solent verba certandi. xoivovta:, qui in jure disceptant. LXX, Es. 43, 26. Jud. 4, 5. Jer. 25, 31. Exemplum Mich. 6, 2. s. nec non 4 Sam. 42, 7. Ineffabilis benignitas, qua Deus ad hominem disceptandi causa descendit. ;
vv. 5. e¢ 02, st vero) Nova haec instantia per Judaicam perso- -nam elicitur ex verbo justificeris. v. praec. — n adexia, injustitia) quae committitur per injfidelitatem. — ti éo&uev, quid dicemus) Ostendit Paulus, hoc praecipuum non obstare, quo minus Judaei sub peccato sint. — 0 énupéowy) inferens iram, in Judaeos injideles. Articulus vim habet. Kst allusio ad Ps. 7, 41. 6 Geog xoerng di- xavoc, xal ur (O% pro bs) énayww ovyny nad éExasny nueouv. — xara &vSewnoy, secundum hominem) Homo humanitus posset sic cogitare: Mea improbitas subservit gloriae divinae, eamque illu- strat, ut tenebrae lucem: ergo non sum puniendus. ;
y. 6. éxet, aliogui) Consequentia nectitur a minori ad majus, ut in negativis fieri debet: Si Deus injuste ageret, inferens iram in Judaeum injuste agentem: quod jam est absurdum dictu: sane non posset universum mundum judicare. Affirmative sic procederet: Qui universum mundum (juste) judicat, is sane etiam in hoe unico casu juste judicabit. Vicissim a majori ad minus concluditur, 4 Cor. 6, 2. — rov xoonov, mundum) Nam etiam totius mundi, (Judaeis oppo- siti, c. 44, 12.) injustitia commendat justitiam Dei: et Deus tamen totum mundum injustum judicat, idque juste. Gen. 18, 25. Immo in ipso judicio humana injustitia divinam justitiam maxime illustra- bit. Justitiam divini judicii in mundum agnoscit Judaeus: ostendit autem Paulus, eandem esse rationem judicii in Judaéos non credentes.
v. 7. ei yao, si enim) Aetiologia, per sermocinationem propo- sita, ad confirmandam objectionem initio v. 5. inductam. — ypevo- pare, mendacio) Quae Deus dicit, vera sunt: haec qui non credit, mendacem facit Deum, ipse mendax. — r/) 1. e. guid etiamnum me purgo, quasi habeam, cur timeam? conf. vi éri, cap. 9, 49. Gal. 5, 14.— xaya) ego quoque, cui veritas Dei revelata est; non modo ethnici. — xolvouar) Resp. xoivecdas. v. 4. 6. LXX, Job. 39, 34. (40, 4.) ri &tu éyw xgivomae ;
v. 8. «ai py, et non) Subaud. sic facio, sicut — sed intercedit commutatio numeri sive personae, qualis c. 4,47. — xadtws, sicut) Nonnulli calumniabantur Paulum; alii sic sentiebant, ef suam sen- tentiam a Paulo probari ajebant. — gat ceveg, inquiunt quidam) qui suae perversitati nostrum suffragium praetexunt. Haec epistola inprimis ea de causa scripta est, ut tales confutaret Paulus. — nucs, nos) justitiae Dei assertores. — ore) Hoe pendet praecise a Aéyerv. — TLOUNGOMED , faciamus) sine timore. — to xaxa, mala) peceata. — edn ta ayada, veniant bona) Eadem locutio LXX int. Jer. 47,6. Hoc volunt dicere calumniatores illi: Bona ad ve- niendum propensa sunt; sed mala viam eis debent. praeparare. — ra ayada, bona) Gloria Dei. — dy, quorum) i. e. eorum, qui fa- ciunt vel etiam facienda dicunt mala, ut veniant bona. —.ro xe/ua) Judicium, quod isti velut injustum subterfugere conantur, singula- riter eos corripiet. — %vdexov, justum) Sic Paulus consequentiam illam quam longissime amandat, et tales responsatores abrupte repellit,