v. 4. *) ovyi, nonne) Nam Spiritus non fert studium partium humanarum.
v. 5. tic, quis) Redit ad institutum. — dvaxovor, ministri) Hu- mile verbum, eoque aptum. — dv’ wv) per quos, non in quos. Recte Pelagius ad h. 1, Si nos nihil sumus, quos ministros ipse constitutt, quanto magis ili, qui i carnalibus gloriantur : 2 — éxasw, wnicut- que) i.e. unusquisque, ut ali. — 0 #UQLOS , Dominus) Correlatum, dvaxovor ministri. — Edomev, dedit) varie. v. sq.
v.6. épurevoa — énorcoer, plantavi — rigavit) Act. 18,4. 49,4. Eadem mente postea Sundamentum et ea quae superstruuntur ; geni- torem et paedagogos dicit. — niéavev, incrementum dedit) vy. 40. init. Act. 418, 27. fin. :
v.7. 0 gurevony 0 moriSav) plantans , rigans, qua talis: sive plantatio, rigatio ipsa. — 0 aveavery , qui incrementum dat) seil, égiv, est, ri quiddam, atque adeo, quia solus, omnia. Sine hoe in- cremento granum a primo sationis momento esset instar lapilli: ex incremento , protinus fides germinat. v. 5. .
v. 8. é€v) unum; neuter aeque guidguam est. Ut in coelo stella alte supra stellam eminet; idiota autem altitudinis differentias non capit: sic Paulus apostolus longe supra Apollo eminebat; sed Corin- thii id non intelligebant. neque ea de re admodum eos docet hoe loco Paulus: modo Christi eminentiam asserit. — ¢dcov — ‘voy, pro-
priam — proprium) Congruens iteratio. Antitheton ad unum. — pLodor, mercedem) quiddam salute ulterius. v. 44. s. Oeconomus fidelis accipiet laudem; operarius solers, mercedem. — xdmov, labo-
rem) non modo secundum opus.
v. 9. $88, Dei) Hoc mox gravem habet anaphoram, et cum em- phasi ponitur initio, ter: uti v. 40. gratia, et v. 44. fundamentum. — ovveoyoi, cooperari) Sumus operarti Dei, et cooperarit invicem. — yewoytov, agricultura) Summa antecedentium. yeweyror, verbum late patens, agrum, hortum, vineam complectens. — o/xodoun, aedi- Jficatio) Summa sequentium.
v. 40. yaour, gratiam) TIooP:oanetay adhibet, ne arroganter videatur se sapientem dicere. — dodeioar, datam) Erat ergo in Paulo habituale quiddam. — ooqog) peritus. Tales facit cognitio Jesu Christi. — Oeuedcov, JSundamentum) Fundamentum est prima institutio. — @ddog) alius,quisquis est. Eleganter abstinet nomine proprio. Antecessor non videt successorem: et Paulus consulit digni- tati Apollo. sic mox, wnusquisgue. nam erant etiam alii. ¢. 4,45. — Pleneron, videat) Ego, inquit Paulus, feci quod meum est: viderint,
gui sequuntur, — mwe ;) quomodo, quam sapienter, quam affabre. v. 44. yao, enim) Causa, cur tam deliberate dicat, superstruit. — ovdelg, nemo) ne Apollo quidem. ead Deva , ponere) Corinthi
et ubicunque Christus innotuit. — @no&s yoesog, Jesus Christus) Con- venienter hie utrumque nomen ponitur.
v. 42. «¢) num conf. guale, v. 43. Est interrogatio obliqua, quae signum interrogationis non valde requirit. In v. 43. est apodosis, sive num valeat éf, sive si. — yovoov, aurum) Tria genera enu- merat, quae ignem ferunt: totidem, quae comburuntur. Illa deno-
*) bray yaa, quum enim) Vide, quanti momenti esse queat res parum yisa referre, Ve gu
4 COR, Ill, 12—18. , 411
tant homines vere fideles; haec, hypocritas: et concreto includitur abstractum, ut connotentur doctrinae verae et solidae, vel falsae et sublestae; utrinque vel majoris vel minoris momenti. Etiam mica auri, aurum est: etiam stipula levissima, ignem pascit. — Alde¢ tupie¢, lapides pretiosos) Hoc non gemmas pusillas dicit, sed lapi- des nobiles, ut marmor etc. — évdu, ligna) In mundo multa recte aedificantur ex ligno; sed non in aedificatione Dei. conf. Ap. 24, 48.s. — xalaunv) stramen.
v.13. goyov) opus, quod quivis exstruxit. — 7 nucow, dies) Domini. Sic Hebr. 40,25. conf. mox cap. 4, 3.5., wbi ex intervallo, ut solet, clarius loquitur. Non excluduntur plane dies citeriores, qui ignem repraesentant, in adversis, in morte. — dyAwoet, decla- rabit) omnibus. [Complura, aliquibus certe, prius etiam revelantur: sed extremum Paulus atque certissimum ponit. V. g.] — év mvel anoxakvnrerac) in igne revelatur sc. Dominus, cujus dies ille est: vel, opus. 2 Thess. 4, 7. 8. revelatur, praesens, quia certum est et propinguum. Ap. 22,20. — ro mvo, ignis) Metaphora, ut in toto hoc sermone. Significatur ignis diei novissimi et judicii divini, ut patet ex subsequente sermone proprio. c. 4.5. 2 Cor. 5,40. [2 Thess. 4, 8.] cui in die illo respondebit ignis visibilis. — doxeuaoes) pro- babit: non purgabit. Hic locus ignem purgatoriwm non modo non fovet, sed plane exstinguit: nam in novissimo demum die zgnis pro- babit opus cujusque. ergo ignis purgatorius non praecedit. Neque ipso illo die purgabitur opus; sed, quale in utramvis partem antea fuerit > probabitur, quum vel manebit vel comburetur.