47.415. — éyyvs, prope) Jeremias tempore captivitatis Babylonicae,
ene extrema prophetarum aetate, longo [t. e. annorum 899, V. g.] intervallo post exitum ex Aegypto, non valde diu [anno nimirum circiter 627.] ante adventum Messiae, cujus propinquitas eo ipso comprobabatur, haec cecinit.
v. 4. ‘H nowrn, primum) Subauditur dvadynxn, testamentum, non oxy, tabernaculum. Etenim ipsum tabernaculum erat TO ayvoy xoourxov, sanctuarium mundanum, quod mox videbimus. Elegan- tissima ellipsi praetermittitur vocabulum dvad1jxy, quippe quod po- tius novo testamento conyenit: unde etiam v.45. dicitur dvadyxy¢ xawvi¢, substantivo ante adjectivum posito. [Admirabilis hic introi- tus Christi in verum Sanctuarium descriptio habetur, usque ad c. 10, 48. V. g.] — duxatwuara, justa officia) ea, per quae muneris sacri partes implebantur. [v. 6.s.] Idem verbum v.10. — Aaroeiac, cultus) externi. — ayvov nooucxor, sanctum mundiale) Oxymoron. Sanctuarium illud erat mundiale (quae Sidonit vox opportuna est ad exprimendum ro materiale) sive mundanum, (quomodo elementa mundi dicit Paulus Gal. 4, 3.:) et carnale: ¢c. 7,46. Constabat ex materia pretiosa; sed tamen ex materia. Habet hie versus partitio- nem, in qua primum officia proponuntur, deinde sanctuarium. se- quitur tractatio primum de sanctuario, v. 2-—5., deinde de officiis, v. 6. seqq..(Simillimus Pauli yeaouos, 4 Cor. 9,4. not.) utrorumque antitheton, v. 44. 42.
v.2. 4 mowrn, primum) anterius tabernaculum. — y té hvyvie zal y toanela, candelabrum et mensa) Typus lucis et vitae. — 7 mocdeorg TY aotuy, propositio panum) Metonymia abstracti. 1. e. panes, qui propositi erant. — a yea) Proparoxytonon , nil officiente foeminino #reg’ nam sic quoque mox, 7 Asyouern ayeu aylov. tu aya saepius in hac epistola significat sancta sanctorum: sed hic dyta, sine articulo, denotat sancta, in antitheto ad ayva ayiwv. Aliqui ayia habent h. 1. 6
vy. 3. 7 Aeyouevn, quod dicitur) Sic vs 2., Aéyerae dicitur. Op- positum ray alndevay verorum. v. 24.
v. 4. yovosy, aureum) lis verbis utitur apostolus, quae pretiosum quiddam et gloriosum sonant. uti dokéns, gloriae Vv. 5. — Pumrar novov) Sie LXX dicunt miup turibulum; non altare suffitus, quod. altari holocausti non memorato, nihilo magis memorari debuit. Turibulum autem solum cum area foederis hoc versu citatur, quia praecipua erat pars supellectilis, qua summus. sacerdos utebatur in die ex- piationis; et quamvis eo die et inferret demum et rursus efferet turibulum, tamen participium éyéoa, Ahabens, rei congruit. ~Porro prius hoc ponitur, quia arcae deseriptio sequitur copiosior. — éy 7, in qua) scl. KLBwT, arca. nam hue quoque refertur aurng, ejus. v..5.— samvos youaH Eyeoa TO MavYa, urna aurcd habens manna) Articulum habet pavve, manna, non saurog, urna. nam pluris erat contentum, quam continens aureum, Ex. 16, 33. NOR NISI¥ LXX, sauvov yovodr éva. Hanc urnam et virgam Aaronis, duo no- bilissima cimelia, perpetuo miraculo instructa, alii suspicantur ex arca ante templum conditum exemta fuisse; alii, postea demum imposita;:
438 i HEBR. IX, 4—9.
quia nempe 4 Reg. 8, 9., tabularum duntaxat in arca repositarum mentio fat Atqui ibidem liquido confirmatur, Mosis exemplo fecisse Salomonem: et Mosis tempora apostolus spectat, v. 6. init. ¢. 8, 5. coll. ¢. 43, 44., ubi nolla wrbis, ut hic nulla templi mentio. Quid ergo dicemus? in ipsa arca solae fuerunt tabulae: sed urna et virga erant miaym 7p ante testimonium, adeoque ante arcam, Ex. 46, 34. Num. 47, 25 in Hebr., proxime arcam, tanquam ejus appendices: quomodo etiam liber legis, et cimelia Palaestinorum posita sunt a latere arcae. Deut. 34, 26. 4 Sam. 6, 8. Itaque é» in h. 1. latitudi- nem quandam habet, uti Lue. 9, 51. ete. — to warvva, manna) Mo- numentum divinae in Isratlem providentiae. — 7 6@0d0¢, virga) Monumentum sacerdotii legitimi. Num. 47, 46. ss. in Hebr. — eé maanes tH¢ Ocatnyxns, tabulae testamenti) Deut. 9,9. Hae extremo loco ponuntur per gradationem. oy. 5. yeouBiu, Cherubim) Ex. 25, 20. 37, 9. — doéng, gloriae) ‘Erant ex materia pretiosissima, et repraesentabant Gloriam DEI, ve- hentis super Cherubim. Ez. 10, 4. — xeracxcalorta) LXX, ovoxca- Covreg. ll. cit. — meot wy, de quibus) Pronomen refertur ad totam enumerationem a v. 2. — &m &su viv héyeev, non est nunc dicere) Non tam de sanctuario, ejusque apparatu, quam de sacrificiis tracta- tionem institutam habet apostolus: neque dicit, posthac non, sed, non nunc, innuens, de his quoque singulatim rebus utiliter dici posse.