Habet ergo versus septimus anakephalaeosin, quae sane, uti de Patre et Filio, sic etiam de Spiritu agit. Quod Sol est in mundo, quod in pyxide nautica acus, quod in corpore cor, id in hac trac- tatione est versus septimus capitis V. Adhibe primum editionem eo yersu destitutam, deinde editionem eo praeditam: facile senties, quid universus Johannei sermonis postulet tenor.
(2) Adamantinus versuum nexus est, in hocce textu: v. 6. Hic est, qui venit per aquam et sanguinem, Jesus Christus; non in aqua solum, sed in aqua et sanguine: et spiritus est qui testatur ; quia spiritus est veritas 7. Quia tres sunt, qui testantur in terra, spiritus et aqua et sanguis; et hi tres in unum sunt: 8. et tres sunt, qui testantur in coelo, Pater et Verbum et Spiritus; et hi tres unum sunt. 9. Si testimonium hominum accipimus, testimonium Dei majus est.
Ne quid confusionis oboriatur, monemus, versum 7. a nobis in hac deinceps consideratione dici eum, qui agit de testantibus im terra; et versum 8., qui-agit de testantibus in coelo. Atque hune ipsum versum 8. partim ut argumentis criticis in Apparatu confir- matum, partim ut exegeticis argumentis amplius confirmandum sup- ponimus. — , j : ;
v.6. érog ésev, Hic est) Causam Johannes exponit: cur ei de- mum, qui credit, Jesum esse Filium Dei, victoriam. ex mundo ad- scribat: quia nempe illa in Jesum Dei Filium fides invictum robur habet, a testimonio hominum, satis eo quidem firmo, sed multo ma- gis a testimonio Dei, absolutam firmitudinem habente. — 0 sour, qui venit) Non dicit, 6 égyouevos, veniens, in praesenti, sed o él-
570 rf 4 JOH. V, 6.
Say, aoristo tempore, praeteriti vim habente: utic. 4, 2., Epaveow dn, manifestatus est: ¢c. 4, 2., édnkuore et infra, v. 20., 7xee* nam vx praesens non venio significat, sed veni: (vy. 20. not.) unde Jo- hannes ibidem subjicit, e¢ dedit, in praeterito. Jesus est is, quem propter promissiones venire oportuit, et qui venit revera: idque te- stantur et probant spiritus et aqua et sanguis. — dv Udarog zai aiuatog, per aquam et sanguinem) Aqua dicit baptismum, quem primum administravit Johannes, inde Baptista cognominatus, et ideo in aqua baptizare missus, ut Jesus manifestaretur tanquam Filius Dei. Joh. 1, 33. 34. Porro baptismus etiam per discipulos Jesu administra- tus est, Joh. 4,4.s. Act. 2, 38. ete. Sanguis est utique sanguis unius ipsiusqne Jesu Christi, qui effusus in passione, in coena dominica bi- bitur. — éno& 0 yousos, Jesus Christus) Jesus, per aquam et san- guinem veniens, eo ipso monstratur ut Christus. — 8x év rH vdate Hovov, non in aqua solum) Modo dixit, per; nunc, in. Utraque particula opponitur ra ywoig, 4 Cor. 44, 41. s. Hebr. 9, 7. 42. 25. Ostendit apostolus, verba proxima antecedentia plane considerate esse posita. Articulus rm habet vim relativam. Per magis proprie videtur referri ad aguam et in ad sanguinem. nam Johannes aqua baptizans, Jesum venientem antecessit, et Jesus venit per aquam: sed Jesus peracto opere, quod Pater ei faciendum dederat, sanguinem impendit ; itaque prius venerat in sanguine. — adN é&v ro Vdare xal Tw ai- uate, sed in aqua et sanguine) Non modo suscepit, ad baptismum accedens, munus implendae omnis justitiae, Matth. 3,45., sed etiam effuso sanguine consummavit. Joh. 19,30. quo facto sanguis et aqua ex latere J. C. in eruce mortui exiit. ibid. v. 34. — xal co nvedua ése tO waorueay, et spiritus est qui testatur) testatur, de Jesu Chri- sto, v. 5. ¢. 2,22. 2 Joh. v. 9.— Gre ro mvedue Esuy 1 adnOera, quia spiritus est veritas) Declarat apostolus, quid hic innuat vocabulo spiritus, veritatem videlicet. Quid porro veritatis vocabulo innuit ? Non dubium est, quin hac professa enumeratione complectatur quo- dammodo omnia, quae, praeter ipsum divinum testimonium, ad te- stimonium de Jesu Christo pertinent. Ea colligemus ex Johannis aliisque N. T. scriptis. Testantur de Jesu Christo scripturae, Joh. 5, 39., i. e. Moses et prophetae, Joh. 5, 46. 4,46. Act. 40, 43. Te- status est Johannes baptista, Joh. 4; 7. Testati vero sunt deinceps apostoli, Joh. 45,27. 4 Joh. 4, 2. 4,44. Act. 4, 8. 2, 32.: maximeque seriptor hujus epistolae, Joh. 49,35. Nune quum apostolus testimo- nia de Jesu Christo, tanquam de eo, qui venit, colligit, sane evan- gelium minime praetermisit. Evangelium ille quidem nunquam ap- pellat: testimoniwm-plerumque appellat. Sed hoc loco minus com- mode diceretur: tres sunt testantes, testimonium et aqua et sanguis. quare pro testimonio veritatem, veritatem videlicet non modo cogni- tionis, sed etiam praedicationis dicit, et veritatem spiritis vocabulo insignit. cui subjecto praedicatum testari eleganter cohaeret. Ex- pendatur nomen spiritus, c. 4, 4. 8. 4 Cor. 44,12. Ap. 19,40. Joh. 6, 63. Hoe spiritu propheticum quoque testimonium V. T. cum com- plemento ejusque demonstratione continetur. Dicit apostolus: Jesus Christus venit et per aquam et per sanguinem: non dicit hie: et aqua et sanguis sunt, qui testantur. Rursum dicit, cum insigni epi- tasi, KAI to mveCua ese TO waorvosy, spiritus est testans: non dicit, Jesus Christus venit per spiritum sive in spiritu. etenim spi- i}